ҚАЗ: CABO 2024. Іріктеу кезеңі: 9-11 сынып

Last updated almost 2 years ago

10 questions

Instructions

8

12

6.5

1

6

11.5

7.5

5

7

Library

ҚАЗ: CABO 2024. Іріктеу кезеңі: 9-11 сынып

Last updated almost 2 years ago

10 questions

Instructions

Ниже предложен на выполнения комплект задач по отборочному этапу CABO 2024 для учащихся 9-11(12-13) классов. Желаем успешной сдачи!

8

Жұмбақ орманның түренінде әр түн сайын толық ай кезінде табиғаттың құпиясын ашуға тырысқан данышпандар мен алхимиктер жианалатын ғибадатхана бар еді. Айдың ең жарық бір түнінде олар киелі «Лунарис» өсімдігін тапты. Олар Лунаристің жануарлардың, соның ішінде адамдардың биохимиялық реакцияларын каталитикалық жеделдетудің таңғажайып қабілеті бар екенін білген. Лунарис
сығындысы адамның терісін бірнеше минут ішінде қою қызылға айналдыруды мүмкін етті. Ежелгі алхимиктер Селемина құдайының көмегімен Лунарис сығындысының жұмысы туралы нақты деректер ала алды.
Ферменттің максималды жылдамдығы секундына 0,125 моль екені анықталды. Михаэлис-Ментен тұрақтысы 0,2 М. Бұл ферменттің жылдамдығының графигін Лайнувер-Берк трансформациясын қолдана отырып сызыңыз. y осіне 1/V, x осіне 1/[S] салыңыз.

Instructions

Click the graph tab.
Click on the graph background to add a point. Add two points to create a graph. Drag a point or type in x and y coordinates to edit its position. Click on a point to delete it.

12

Сіз AlmatyDisneyLand популяциясының тышқандарын зерттеп жатырсыз. А гені үлкен құлақтарға, В гені аяқ-қолдардағы ақ түкке және С гені әуезді сықырлап, дыбыс шығаруға жауап береді. Үш ген де аутосомды тұқым қуалайды және барлығы толық доминантты. Төменде будандастырулардың әртүрлі түрлері берілген, әрбір түрі үшін көрсетілген бос орындарды толтырыңыз. Төменде будандастырулардың әртүрлі түрлері берілген, олардың әрбір түрі үшін көрсетілген бос орындарды толтырыңыз..
Будандастырулар:           
1) АаВbСс х АаВbСс
2) ААВBСС х ааbbсс
3) aaBbCC X aabbCc
4) AaBBCC x AAbbCc
Бірінші ата-ана үшін гамета түрлерінің күтілетін саны:
1) _______ 
2) _______ 
3) _______ 
4) _______ 
Фенотип бойынша ажырау (бос орынсыз, «:» арқылы қатынасты бейнелеу):
1) _______ 
2) _______ 
3) _______ 
4) _______ 

6.5

Жас биолог Дана 20 мг бактериялардың таза суспензиясын 100 мл тазартылған суда сұйылтты. Оның жетекшісі Әбілмансұр оған бұл концентрация тым жоғары екенін және бактериялардың концентрациясын бірнеше жүз есе азайтуға тура келетінін айтты. Ол үшін Дана 10 мл бастапқы суспензияны алып, 90 мл таза су қосты. Алынған 100 мл суспензиядан ол 10 мл алып, оны қайтадан 90 мл таза суға құйды. Ол мұны тағы 3 рет қайталады. Бір мг бастапқы суспензияда 1 000 000-ға жуық бактерия жасушасы бар екенін ескере отырып, соңғы сұйылтылған суспензияда қанша жасуша бар екенін анықтаңыз?

1

6

Кеміргіштердің белгілі популяциясында бір ұрпақта өлетін даралардан 100 дара көп туады. Бастапқыда сіз популяцияда 1250 кеміргіштерді байқадыңыз. Егер ұрпақтың ауысуы 2,5 жыл болса, неше жылдан кейін 6000 дара табасыз? Сіз N=N_0 \cdot e^{rt}формуласын пайдалана аласыз. Жауабыңызды бүтін санға дейін жуықтаңыз.

6

11.5

7.5

Draggable item		Corresponding Item

5

Ауылда өрт шықты. Мысық бөлесін құтқаруға екіталай. Екеуі де 4 бала таба алады. Дегенмен, құтқарушы мысықтың өзі өрт тұзағында қалу ықтималдығы 10% құрайды. Гамильтон ережесін қолдана отырып, мысыққа оның бөлесін құтқаруға тұрарлық екенін шешуге көмектесіңіз. Ол үшін rB>C немесе rB<C (соңғы деректерді пайдаланыңыз) ретінде өрнек құрыңыз.

7

Draggable item		Corresponding Item

Ниже предложен на выполнения комплект задач по отборочному этапу CABO 2024 для учащихся 9-11(12-13) классов. Желаем успешной сдачи!

Жұмбақ орманның түренінде әр түн сайын толық ай кезінде табиғаттың құпиясын ашуға тырысқан данышпандар мен алхимиктер жианалатын ғибадатхана бар еді. Айдың ең жарық бір түнінде олар киелі «Лунарис» өсімдігін тапты. Олар Лунаристің жануарлардың, соның ішінде адамдардың биохимиялық реакцияларын каталитикалық жеделдетудің таңғажайып қабілеті бар екенін білген. Лунарис
сығындысы адамның терісін бірнеше минут ішінде қою қызылға айналдыруды мүмкін етті. Ежелгі алхимиктер Селемина құдайының көмегімен Лунарис сығындысының жұмысы туралы нақты деректер ала алды.
Ферменттің максималды жылдамдығы секундына 0,125 моль екені анықталды. Михаэлис-Ментен тұрақтысы 0,2 М. Бұл ферменттің жылдамдығының графигін Лайнувер-Берк трансформациясын қолдана отырып сызыңыз. y осіне 1/V, x осіне 1/[S] салыңыз.

Instructions

Click the graph tab.
Click on the graph background to add a point. Add two points to create a graph. Drag a point or type in x and y coordinates to edit its position. Click on a point to delete it.

Сіз AlmatyDisneyLand популяциясының тышқандарын зерттеп жатырсыз. А гені үлкен құлақтарға, В гені аяқ-қолдардағы ақ түкке және С гені әуезді сықырлап, дыбыс шығаруға жауап береді. Үш ген де аутосомды тұқым қуалайды және барлығы толық доминантты. Төменде будандастырулардың әртүрлі түрлері берілген, әрбір түрі үшін көрсетілген бос орындарды толтырыңыз. Төменде будандастырулардың әртүрлі түрлері берілген, олардың әрбір түрі үшін көрсетілген бос орындарды толтырыңыз..
Будандастырулар:           
1) АаВbСс х АаВbСс
2) ААВBСС х ааbbсс
3) aaBbCC X aabbCc
4) AaBBCC x AAbbCc
Бірінші ата-ана үшін гамета түрлерінің күтілетін саны:
1) _______ 
2) _______ 
3) _______ 
4) _______ 
Фенотип бойынша ажырау (бос орынсыз, «:» арқылы қатынасты бейнелеу):
1) _______ 
2) _______ 
3) _______ 
4) _______ 

Жас биолог Дана 20 мг бактериялардың таза суспензиясын 100 мл тазартылған суда сұйылтты. Оның жетекшісі Әбілмансұр оған бұл концентрация тым жоғары екенін және бактериялардың концентрациясын бірнеше жүз есе азайтуға тура келетінін айтты. Ол үшін Дана 10 мл бастапқы суспензияны алып, 90 мл таза су қосты. Алынған 100 мл суспензиядан ол 10 мл алып, оны қайтадан 90 мл таза суға құйды. Ол мұны тағы 3 рет қайталады. Бір мг бастапқы суспензияда 1 000 000-ға жуық бактерия жасушасы бар екенін ескере отырып, соңғы сұйылтылған суспензияда қанша жасуша бар екенін анықтаңыз?

Витаминдердің құрылысы мен қызметін сәйкестендіріңіз.

Метилмалонил-КоА мутаза коферменті
А коферментінің бөлігі
Электрон тасымалдаушы
ДНҚ биосинтезі үшін қажет
Жасуша мембранасын тотығудан қорғайтын қосылыс
Хромофордың(опсин) прекурсоры
Gla-нәруыздарының түзілуіне әкелетін глутамин қышқылының карбоксилденуіне қатысады. Бұл ақуыздар қанның коагуляция процестеріне қатысады
Транскетолаза коферменті
Коллаген биосинтезі жолындағы фермент коферменті
Карбоксил топтарының тасымалдаушысы
Сукцинатдегидрогеназа коферменті
Амин қышқылдарының биосинтезіне белсенді қатысады

Витамин К
Витамин В1
Витамин В2
Витамин В3
Витамин В5
Витамин В6
Витамин В7
Витамин В9
Витамин В12
Витамин С
Витамин Е
Витамин А

Кеміргіштердің белгілі популяциясында бір ұрпақта өлетін даралардан 100 дара көп туады. Бастапқыда сіз популяцияда 1250 кеміргіштерді байқадыңыз. Егер ұрпақтың ауысуы 2,5 жыл болса, неше жылдан кейін 6000 дара табасыз? Сіз N=N_0 \cdot e^{rt}формуласын пайдалана аласыз. Жауабыңызды бүтін санға дейін жуықтаңыз.

Бактерия жасушасына тән:

Гормондар мен олардың табиғатын сәйкестендіріңіз

Серотонин
Ренин
ХГЧ
Т3
Грелин
Холецистокинин
NPY
Норадреналин
Альдостерон
Инсулин
T4
Эстроген
Кортизол
Гистамин
Тестостерон
Мелатонин
Адреналин
ТТГ
ЛГ и ФСГ
Соматостатин
Прогестерон
Жүрекшелік антидиуретикалық гормон
Лептин

Пептидтік гормондар
Стероидтық гормондар
Амин қышқылдарының туындылары

Фотосинтез туралы тұжырымдарды сәйкестендіріңіз

Draggable item		Corresponding Item
ФЕП карбоксилаза		Фотосистема II -де өтеді
фосфоглицераттың 1 молекуласы және гликоль қышқылының 1 молекуласы		Циклді емес жарық фазасы жолында өтеді
Көміртекті мезофиллдерде малат түрінде ұстау және одан кейін көміртектің өткізгіш шоғыр қаптау (обкладка) жасушаларында бөлінуі		С4 фотосинтезіне тән
NADP тотықсыздандырылуы		Кальвин циклінде жұмыс істейтін фермент
Каротеноидтар		С4 фотосинтезінде жұмыс істейтін фермент
Судың оттегі мен протонға дейінгі фотолизі		Ультракүлгін сәулесінің әсерінен хлоропласттардың тотығуына көмектесетін зат
фосфоглицератың 2 молекуласы		Бактериялардағы жарық ұстағыш кешен
Дигидроксиацетондар		Фототыныс алудың аралық өнімдері
Фикобиллиндер		Қалыпты фотосинтездің аралық өнімдері
Rubisco		Фотосинтездің соңғы өнімдері

Ауылда өрт шықты. Мысық бөлесін құтқаруға екіталай. Екеуі де 4 бала таба алады. Дегенмен, құтқарушы мысықтың өзі өрт тұзағында қалу ықтималдығы 10% құрайды. Гамильтон ережесін қолдана отырып, мысыққа оның бөлесін құтқаруға тұрарлық екенін шешуге көмектесіңіз. Ол үшін rB>C немесе rB<C (соңғы деректерді пайдаланыңыз) ретінде өрнек құрыңыз.

Аурулардың физиологиясын және олардың атауларын сәйкестендіріңіз.

Draggable item		Corresponding Item
Гипокортицизм.		Даун синдромы.
13 жұп хромосомасының трисомиясы.		Патау синдромы.
substantia nigra-дан басталатын базальды ганглийлерде дофаминнің жетіспеушілігі.		Аддисон ауруы.
Гиперкортицизм.		Иценко-Кушинг синдромы.
Биологиялық еркектерде Х хромосомасының трисомиясы.		Паркинсон ауруы.
21 жұп хромосомасының трисомиясы.		Тернера-Шерешевский синдромы.
Бір Х хромосомасының делециясы.		Клайнфельтер синдромы.

Витаминдердің құрылысы мен қызметін сәйкестендіріңіз. 

Метилмалонил-КоА мутаза коферменті

А коферментінің бөлігі

Электрон тасымалдаушы

ДНҚ биосинтезі үшін қажет

Жасуша мембранасын тотығудан қорғайтын қосылыс

Хромофордың(опсин) прекурсоры 

Gla-нәруыздарының түзілуіне әкелетін глутамин қышқылының карбоксилденуіне қатысады. Бұл ақуыздар қанның коагуляция процестеріне қатысады

Транскетолаза коферменті

Коллаген биосинтезі жолындағы фермент коферменті

Карбоксил топтарының тасымалдаушысы

Сукцинатдегидрогеназа коферменті

Амин қышқылдарының биосинтезіне белсенді қатысады

Витамин К

Витамин В1

Витамин В2

Витамин В3

Витамин В5

Витамин В6

Витамин В7

Витамин В9

Витамин В12

Витамин С

Витамин Е

Витамин А

Бактерия жасушасына тән:

CRISPR/Cas9 жүйесінің болуы

Додецилсульфаттар

Мезосомалар

Пластидалар

Фосфолипидтерден жасалған жасуша мембранасы

Кинетопласттар

80S рибосомалар

Муреиннан жасалған жасуша қабырғасы

Хромофорлар

Ядро

Гольджи Аппараты

Соматостатиндер

75S рибосомалар

Изопреннен жасалған жасуша мембранасы

70S рибосомалар

Жасунықтан жасалған жасуша қабырғасы

His/Asp киназаның болуы

Гормондар мен олардың табиғатын сәйкестендіріңіз

Серотонин

Ренин

ХГЧ

Т3

Грелин

Холецистокинин

NPY

Норадреналин

Альдостерон

Инсулин

T4

Эстроген

Кортизол

Гистамин

Тестостерон

Мелатонин

Адреналин

ТТГ

ЛГ и ФСГ

Соматостатин

Прогестерон

Жүрекшелік антидиуретикалық гормон

Лептин

Пептидтік гормондар

Стероидтық гормондар

Амин қышқылдарының туындылары

Фотосинтез туралы тұжырымдарды сәйкестендіріңіз 

ФЕП карбоксилаза

Фотосистема II -де өтеді

фосфоглицераттың 1 молекуласы және гликоль қышқылының 1 молекуласы

Циклді емес жарық фазасы жолында өтеді

Көміртекті мезофиллдерде малат түрінде ұстау және одан кейін көміртектің  өткізгіш шоғыр қаптау (обкладка) жасушаларында бөлінуі

С4 фотосинтезіне тән

NADP тотықсыздандырылуы 

Кальвин циклінде жұмыс істейтін фермент

Каротеноидтар

С4 фотосинтезінде жұмыс істейтін фермент

Судың оттегі мен протонға дейінгі фотолизі

Ультракүлгін сәулесінің әсерінен хлоропласттардың тотығуына көмектесетін зат

фосфоглицератың 2  молекуласы

Бактериялардағы жарық ұстағыш кешен

Дигидроксиацетондар

Фототыныс алудың аралық өнімдері

Фикобиллиндер

Қалыпты фотосинтездің аралық өнімдері

Rubisco

Фотосинтездің соңғы өнімдері

Аурулардың физиологиясын және олардың атауларын сәйкестендіріңіз.

Гипокортицизм.

Даун синдромы.

13 жұп хромосомасының трисомиясы.

Патау синдромы.

substantia nigra-дан басталатын базальды ганглийлерде дофаминнің жетіспеушілігі.

Аддисон ауруы.

Гиперкортицизм.

Иценко-Кушинг синдромы.

Биологиялық еркектерде Х хромосомасының трисомиясы.

Паркинсон ауруы.

21 жұп хромосомасының трисомиясы.

Тернера-Шерешевский синдромы.

Бір Х хромосомасының делециясы.

 Клайнфельтер синдромы.